Dagje uit in de stad Kampen

Aanstaande zaterdag 16 september staat de stad Kampen weer bol van allerlei activiteiten.

Oogstdag Kampereiland:
Aan de Heultjesweg 31, bij de museumboerderij Erf 29 vindt op zaterdag 16 augustus de jaarlijkse Oogstdag Kampereiland plaats. Van 11.00-17.00 uur kun je zien hoe men vroeger ploegde, hooide en oogstte. Oude ambachten, een markt met streekproducten en een optreden van een klederdrachtgroep. Kortom genieten van cultureel erfgoed.

Het Kamper Stripspektakel
Meer dan 65 bekende striptekenaars maken hun opwachting in de stad, tussen het van Heutszplein en het Stedelijk Museum.

Creaspektakel
Tegelijkertijd wordt aan de andere kant van het Stedelijk Museum een Creaspektakel georganiseerd door het Hobbyjournaal. Je vindt hier meer dan 60 verschillende kraampjes met de nieuwste hobbyartikelen.

Gehaakte kindermuts

Creatief bezig zijn, een gehaakte kindermuts.

Kampen, sigaren, sigarenbanden en klederdracht

Ik ben op zoek naar mijn biologieschrift uit de jaren zeventig. Het moet er zijn, maar zo goed opgeruimd dat ik het niet kan vinden. Terwijl ik aan het zoeken ben kom ik wel van alles tegen wat net zo interessant is. Drie schriften met sigarenbandjes. Het leukst zijn de sigarenbanden die te maken hebben met de Kamper sigarenindustrie. Bekend is de fabriek van W.G. Boele, “La Bolsa” en het door hun gebruikte merk “Uiltje”. De fabriek was de grootste van Kampen, had vrijwel het complete toeleverings-, productie-, en verpakkingsproces in eigen hand en beschikte over een eigen drukkerij. Onderstaand enkele sigarenbanden, uit de schriften, van “Uiltje” met hierop afgebeeld dames in klederdracht.
sigarenbanden klederdracht

  1. Soest – Eemnes (1962)
  2. Uiltje
  3. Hindeloopen (1962)
  4. Marken (1962
  5. Zierikzee (1962)
  6. Schouwen Duiveland (1962)

Mijn zoektocht naar het biologieschrift gaat verder. Ten einde raad besluit ik verder te zoeken in de doos “genealogie”, echter zonder resultaat. Maar de eerste doos die ik te pakken heb is een oude sigarenkist van het merk Uiltje. Toeval? Ik weet het niet, maar misschien moet ik maar eens gaan opschrijven wat er allemaal in die dozen verborgen zit?
sigarenkist "Uiltje" Kampen

Van klaprozen en korenvelden

Hebben jullie soms, ook zo´n heimwee naar die korenvelden met korenbloemen en klaprozen. Weilanden met kievitsbloem, boterbloemen en pinksterbloemen. Velden met kamille en margrieten, klaver en koekoeksbloem, dovenetel en smeerwortel?
Dat zijn voor mij bekende bloemen en planten, vroeger stonden de weilanden en  bermen er vol mee.

In NRC-Next van donderdag 9 augustus 2012 stond een artikel over, Red de vergeten plant, tover je tuin om in een paradijs voor zeldzame planten. Soorten uit de categorie ‘zeer zeldzaam’ op de rode lijst van in Nederland verdwenen en bedreigde planten kun je als je goed zoekt bijna allemaal kopen bij de kweker. U kunt zelf de bedreigde plantensoorten redden in uw stadstuin. Op “De Boerderij” zijn ze altijd blij met zakjes gemengd zaad om te zaaien in de bermen en rondom het erf.

Schuin tegenover de woning in de Voorstraat 2, in de Hanzestad Kampen, staat nog een deel van de oude stadsmuur, begroeid met muurbloem. De meest noordelijke plek in Europa waar deze plant nog in het wild voorkomt. Andere soorten muurplanten die hier nog voorkomen zijn Muurleeuwebek  en Gele Helmbloem.

Muurbloem, stadsmuur Kampen

Informatie muurbloem

Culinaire ontdekkingstocht, Vorstelijk Tafelen

De reis wordt vervolgt naar het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem. Vorstelijk tafelen?… is voor iedereen !  Een route langs bijzondere locaties die je laat kennismaken met (eet)tradities uit Nederland.

Op het “Indisch achtererf” raken we in gesprek met een medewerkster, ze laat ons ruiken aan een “Kretek”, een sigaret met kruidnagel. Deze traditionele sigaret bevat twee delen tabak en een deel kruiden en dankt zijn naam aan het knetteren wanneer hij wordt aangestoken.

Bij “de arbeiderswoningen” tradities als “eierkoeken met boter” en “beschuit met muisjes”. Een voorraad “Inmaak” voor de winterperiode. In de keuken geen afwasborstel uit de winkel, maar zelfgebreide doekjes voor de vaat.
Inmaak
Gebreid vaatdoekje
In de “Bierbrouwerij Ulvenhout” wordt een bovengistend bier gebrouwen. Op deze warme dag is het proeven van een heerlijk witbier dan ook geen straf.

“Herberg de Hanekamp” in deze Zwolse herberg kun je genieten van een overheerlijke lunch. Kropsla met eieren een vorstelijk gerecht. Maar ook de gebakken leverworst met brood en tomatensalade smaakt prima.

Helaas is vandaag de “Stoomzuivelfabriek Freia”, uit Veenwouden gesloten.

Wanneer je binnenloopt bij de “Boerderij uit het Groningse Beerta”, ruik je uitgebakken spek en de geur van kruidnagel en kaneel. Of we willen proeven van de watergruwel (ook wel krentjebrij, kersenbrij of de fabrieksmatig geproduceerde Bessola genoemd). Het smaakt heerlijk en is bovendien makkelijk zelf te maken met (vlug)gort, suiker, kaneel en bessensap. Op de tafel staat uitnodigend een schaal met gebakken Grunneger Kruudkouke klaar om te proeven.
Even een foto van het recept:
Recept kruudkouke
“Bakkerij Zaanstreek”, Fryske dumkes zoete koekjes met anijs en hazelnoten. Arretjescake, het originele recept staat in het Calvé-Delft’s Winterboekje uit 1933.

In het “Chinees restaurant Azië”, wordt er voor je gekookt. Vanaf de jaren vijftig van de vorige eeuw werden de Chinese restaurants in Nederland steeds populairder. Mijn vader was één van de Nederlanders die in de jaren 1949-1951 in Nederlands Indië is geweest. Bij ons thuis kwam vanaf de jaren zestig met enige regelmaat “nasi met gebakken ei” op tafel.
Recept nasi
Uiteraard valt er nog veel meer te zien en te beleven in het Nederlands Openluchtmuseum Arnhem. Een bezoek meer dan waard!

Trommelkoek

Per jaar eten we 14,5 kilo koek, taart en ander gebak per persoon. Al in de 17e eeuw werden de Hollanders “Koecketers” genoemd in het buitenland. Er was geen gezin waar dagelijks koek op tafel kwam. Elke feestdag kende zijn eigen gebak of koek. Ook in onze tijd herinneren nog vele gebruiken en recepten aan talloze lekkernijen.
Op deze plaats wil ik noemen:
Trommelkoek
Trommelkoek, een soort van pannenkoeken beslag gevuld met rozijnen. Het beslag wordt au bain marie gaar gekookt in een speciale blikken trommel.
Jan in de zak, een soortgelijk deeg wat gaar gekookt wordt in een speciale linnenzak of schone theedoek, dichtgebonden met een touwtje.
Poffert zoals mijn moeder die maakte. Beslag van zelfrijzend bakmeel, melk, eieren en rozijnen. In de braadpan worden eerst plakjes spek uitgebakken, waarna het stevige beslag in de pan wordt gedaan en op het fornuis langzaam gaar gebakken. Op de helft van de bereidingstijd wordt de koek een keer omgekeerd.
Bovenstaande gerechten zijn erg lekker met boter en suiker. Mijn moeder maakte “stip” voor bij de poffert. Warme melk met stroop en een klontje boter.
Trommelkoek
Het recept wat ik gebruikt heb:
250 gram zelfrijzend bakmeel
2 1/2  dl melk
2 eieren
rozijnen
snufje zout
tenminste 1 1/2 uur in een pan kokend water

Bron:
Jan in de zak en andere gerechten uit de regio : Recepten, beschouwingen en anekdotes verzameld en geschreven door het Werkverband Dialekten van de IJsselakademie Kampen 1986.

Krant van de Aarde

Friese Sleepbootdagen 2014

Afgelopen weekend waren de Friese Sleepbootdagen in Woudsend. Een ontmoeting van liefhebbers van klassieke sleepboten en opduwers. Veel van deze “schippers” vertrekken na dit weekend naar Zwartsluis voor de Nationale Sleepbootdagen Zwartsluis.
In het dorp Woudsend zijn er tegelijkertijd allerlei activiteiten, waaronder een gezellige braderie en rommelmarkt.
Bij een van de kramen vond ik een stapel tijdschriften, maandblad voor Handwerken en Ariadne, uit de periode 1957 tot 1982. Mooie patronen van gebreide truien, gehaakte filetrand voor aan een rok, een geborduurde kinderschort en nog veel meer.
Ariadne 1982
Bij een andere kraam kreeg ik van een aardige jongeman een zakje zaadjes. Stokrozen in verschillende kleuren, waaronder geel en zwart, hier ga ik iemand anders weer een plezier mee doen.
Voor de liefhebbers, ijs met verse aardbeien of ijs met advocaat.
Lekker proeven op de “Boerenmarkt” Friese schapenkaas met kruidnagel.
Friese Sleepbootdagen

Woudsend, korte vakantie

Vorige week woensdag vertrok ik vanuit Kampen met de bus naar Woudsend voor een korte vakantie. Een paar dagen alleen op stap. Ik was nog maar net onderweg en had al vertraging door de weg werkzaamheden bij Kampen. Donderdagmorgen, weer met de bus, maar nu naar Sneek naar het Fries Scheepvaart Museum. Een bezoek aan de bibliotheek, op zoek naar informatie over de werfplaat van scheepswerf Fa. J.A. Visscher en Zn. te Zwartsluis en N.V. Scheepswerf Kampen te Kampen.
Beide werfplaten komen uit de collectie van de heer Ton Bodewes en zijn niet te bezichtigen. Wel krijg ik een foto toegestuurd per mail. Voor verder onderzoek naar de voormalige scheepswerf van Visscher uit Zwartsluis zal ik naar het “Maritiem Museum Rotterdam” moeten.
Scheepswerf Visscher Zwartsluis
In mijn bezit is een voorwerp, een soort pin, met op het uiteinde een voorstelling van een schip. Mijn vraag aan de medewerkster van het museum was of zij me kon vertellen wat het voorstelde en waar het voor gebruikt werd. Helaas ! Een vergelijkbaar voorwerp komt niet voor in de collectie en een antwoord op de vraag is vooralsnog niet voorhanden.
Pin met voorstelling schip Wie het weet mag het zeggen!

Mijn volgende vraag is een verzoek, om informatie en (haak)patronen van een Friese “daagse” muts, zoals die o.a. gedragen werd door mijn Friese overgrootmoeder Klaaske Smits. Bij de daagse dracht, na circa 1870, droeg men in het werk en naar de markt een eenvoudige ochtendmuts van katoen of van haakwerk.
Klaaske Smits
In mijn bezit is één patroon, wat uitgegeven is door weekblad Boerderij, 25 november 1981, maar er moeten vast vele variaties geweest zijn.
Friese gehaakte muts
Ik heb heel wat informatie over de Friese streekdracht bekeken, maar heb geen nieuwe patronen gevonden.
Wel tips om verder te zoeken:
De textiel afdeling van het Fries museum.
Het Zuiderzeemuseum.
Openluchtmuseum Arnhem.
De stichting Kostumkommisje Fryslân.
Federatie van Folkloristische Groepen in Nederland.

Geraadpleegde literatuur:
Erfenis van eeuwen, Brabantse mutsen uit grootmoeders tijd, Cruys Voorbergh.
Aangekleed gaat uit.
Alledaagse dingen, nieuwsblad voor volkscultuur (FFGN).

Uit N.W.H Geluiden, februari 1958

Personeelsblad N.W.H. Geluiden,
Nummer 2, februari 1958

Wat gebeurd er bij de N.W.H. ? (NV Vervoermaatschappij De Noord-Westhoek te Zwartsluis)

Antwoord: heel veel. Van vroeg tot laat door kruisen onze bussen het vervoersgebied en ieder met schrijverstalenten zou elke dag een boek kunnen schrijven. ’t Zou wat veel worden. En laten we daarom eens een paar momentopnamen maken. Hoe laat? 11.09? Afgesproken.
We nemen een vliegmachine en “hangen” om 11.09 boven ons gebied.
Chauffeur Franken is op weg naar Blokzijl bij Ruimzicht net die boer, die altijd midden op de weg zit met zijn trekker, voorbijgereden. Walburg neemt aan De Noorde een passagier uit Genemuiden op, die ’t maar lastig vindt dat op dat uur nou net geen bus van Genemuiden rijdt en van de Linde zit zich suf te piekeren, hoe hij overmorgenavond 9 wagens met de bijbehorende bemanning voor Steenwijk bij elkaar grijpt. Peter van Dijk rijdt op z’n dooie gemak tussen Giethoorn en Steenwijk met een (helaas) bijna lege bus, en denkt er aan dat hij zondag best vrij zou willen zijn, maar dat…… Doosje staat met zijn bus voor de IJsselbrug (Kampen) en kan er niet over omdat in het midden twee militaire vrachtwagens klem zitten. Hij rekent, en denkt aan de aansluiting straks in Zwartsluis.
IJsselbrug Kampen
Veneberg is net klaar gekomen met z’n eerste doorsmeerbeurt vandaag, die erg meezat, en veegt z’n handen af. De direkteur en z’n staf bespreken een zwaarwichtig kostenprobleem, maar zitten er toch op hun gemak bij. Alie Wink is op ’t postkantoor en haalt een aangetekend schrijven op, dat later blijkt de nieuwe concessie’s voor 1958 t/m 1967 te bevatten. In Meppel en in Emmeloord zit er één aan de koffie, waarbij we moeten vaststellen, dat de laatste dik te vroeg is binnengekomen, en daarom noemen we z’n naam niet, maar Winters benut zijn tijd en rekent in Meppel onderdehand zijn staat van gisteren uit. 
Station Meppel
Op de Blauwe Hand-lijn heerst in dit stille uur rust; Duiven had een paar uur geleden een lekke band en rent Steenwijk binnen, nog net op tijd voor de trein. En die andere in Steenwijk die uit Emmeloord kwam maakt een praatje met zijn collega van de N.T.M. en ze vinden beide dat het vanmorgen vroeg maar glad en mistig was. “Heb je gehoord van die bus”, en dan volgt een verhaal over een boom, enz. Monteur Dijkstra is even aan het proefrijden, en kijkt juist om hoe de banden na de remproef op de weg tekenen, terwijl Femmigje de passagiers van De Noorde bedient en onderdehand aan de toekomst denkt. Winters “van ’t veer” kijkt naar links en kijkt naar rechts, van die kant één, en ginds één, nee ’t lukt niet. Maar even wachten. En zo zouden we over ieder wat kunnen vertellen. (Er moet wat over blijven voor een volgende keer).
XX” 

Jammer genoeg staan er twee kruisjes onder het artikel, ik weet dus niet wie dit stukje geschreven heeft.

Kinderreis van de P.O.V. van Vervoermaatschappij De Noord-Westhoek uit Zwartsluis, augustus 1969

Nog steeds bewaar ik goede herinneringen aan de kinderreisjes van de P.O.V. van Vervoermaatschappij De Noord-Westhoek uit Zwartsluis.
In het personeelsblad N.W.H. Geluiden uit september/oktober 1969 stond het onderstaande verslag:
Kinderreis NWH Zwartsluis
Naar Hellendoorn
Tijdens de kinderreis, welke op 30 augustus door de P.O.V. werd georganiseerd, werd de kinderen gevraagd een opstel of tekening te maken om eventueel in het personeelsblad te kunnen publiceren.
In totaal kwamen er 5 opstellen en 9 tekeningen binnen, welke allen alleraardigst zijn.
We meenden dat Henrie Visserman uit Emmeloord de belevenissen het nauwkeurigst heeft weergegeven en daarom nemen we zijn opstel hier in zijn geheel op.
“Het mooie kinderreisje naar Hellendoorn
Om 1 uur stond de bus in Zwartsluis al klaar. Het was een nieuwe DAF-bus.
In Zwartsluis vertrokken we om ongeveer één uur. Toen we een poosje hadden gereden kwam Zwolle al in zicht. We reden door Zwolle heen en kwamen daarna op de grote weg.
We hadden al een heel eind gereden en kwamen in Nijverdal. We zijn Nijverdal ook nog door geweest. Toen gingen we naar de Holterberg.
De hei stond heel mooi in bloei.
Op de Holterberg hebben we ook nog gestopt en daar hebben we nog wat gespeeld. We hebben boomverwisseltje gedaan, en we moesten om 3 uur weer bij de bus zijn, want er werden foto’s van ons gemaakt.
Meneer Doosje was onze leider. We hadden allemaal hei aan de bus gehangen. Toen moesten we weer in de bus, en gingen naar de grote speeltuin.
We kregen een groot glas met limonade. Daarna gingen we in de sprookjestuin. Toen we klaar waren moesten we nog op de anderen wachten. We gingen toen nog in de lorrybaan en de draaimolen.
Meneer van Dijk gooide een dubbeltje in een automaat en toen begon er iemand te plassen. Het was Manneke Pies van Brussel. Ik kreeg een straal in mijn gezicht.
Toen moesten we weer in de bus en toen we weer reden kregen we een hele grote koek.
We gingen door Hellendoorn en rechtstreeks naar Zwolle.
Toen we in de speeltuin van Ommen gingen mochten we niet over de kettingbrug. Een poosje later moesten we in de eetzaal komen.
We kregen borden vol patat!
Toen we dat op hadden mochten we weer in de speeltuin, maar dat duurde niet zo lang, want we moesten ook weer op huis aan.
In Hasselt stapten al een paar kinderen uit en toen gingen we weer naar Zwartsluis.
We moesten allemaal onder de bank gaan zitten en opeens naar boven springen.
Toen we dat gedaan hadden moesten we weer met de bus van Emmeloord mee.
En ik wil nog zeggen: Hartelijk dank voor dit reisje van de P.O.V. naar Hellendoorn.”
Na het lezen van dit mooie opstel begrijpt U allen wel dat het een geslaagde reis is geweest, zowel voor de kinderen als voor de leiding, die bestond uit de heren Van Dijk (tevens chauffeur), Doosje, De Graaf en de dames Doosje, Mijnten en Schraa.
De tekeningen kunnen helaas niet worden afgedrukt in dit blad. Wel drukken we een aantal foto’s af, waar meneer De Graaf weer voor gezorgd heeft.