Gezocht “verre verwanten”

Ik ben bezig het verhaal van mijn overgrootmoeder Klaaske Smits in beeld te brengen.
00126
Ik zoek gegevens van mijn voorouder met de familienaam Smids (Smits), Register van naamsaanneming Hallum, foliant 32, Anne Jans Smids.

Anne Jans Smids huwt op 12 mei 1782 te Holwerd met Aukjen Liepkes (van der Meulen). In het trouwboek staat dat hij afkomstig is uit Blija. Wie weet wie de ouders zijn van Anne Jans en wanneer hij is gedoopt (circa 1757). Bij het overlijden van een van de kinderen wordt de moeder ook Aukje Sapes genoemd.

Sape Annes Smits huwt met Reindertje Klazes Mangel, afkomstig uit Enkhuizen
Wie heeft meer informatie over haar broer dominee Jan Mangel predikant  van 03-06-1810 tot 26-07-1842 (overleden)  in Hantum-Hantumhuizen, aanhanger van Ds. Hendrik de Cock. De doop, inschrijving in het weeshuis, ouders en grootouders van Jan en Reindertje zijn bekend.

Mijn overgrootmoeder Klaaske had twee broers, Klaas en Reinder, die in 1909 en 1892 geëmigreerd zijn naar Randolph, in de Amerikaanse staat Wisconsin. Nog niet zo lang geleden heb ik enkele brieven, foto’s en een exemplaar van de kerkbode (april 1947) van de First Reformed Church, Friesland, Wisconsin gekregen. Graag zou ik in contact komen met nakomelingen van Klaas Smits gehuwd met Sijke Jans Bokma en Reinder Smits gehuwd met Trijntje Bijlsma.
00127

Rabarbercake

00125
Het is weer tijd voor rabarber. Vorige week bestelde ik iets bij de bakker in Balk, een heerlijk stukje cake, waarvan ik dacht dat er aardbeien in de vulling zaten. De vruchten in de cake bleken geen aardbeien te zijn maar rabarber. Heel erg lekker!

Weer thuis ging ik op zoek naar een recept voor rabarbercake. Er zijn er heel wat te vinden op het Internet, maar in heel veel recepten wordt ongelooflijk veel suiker toegevoegd. Dan maar zelf experimenteren. Tijdens mijn opleiding in de jaren zeventig heb ik les gehad in “receptenleer”, het basisrecept voor cake vergeet ik niet snel meer:
per 1 ei,
50 gr suiker,
50 gr boter,
50 gr bloem,
eventueel bakpoeder.

Ik heb het onderstaande recept gebruikt en minder suiker toegevoegd:
3 eieren
100 gr suiker,
150 gr boter,
150 gr zelfrijzendbakmeel,

Voor het rabarbermengsel:
350 tot 400 gr rabarber,
100 gr gele basterdsuiker,
1 theelepel kaneel,

Was de rabarber en snijd ze in stukjes van ongeveer 1 cm. Maak een mengsel van de rabarber, suiker en de kaneel en laat dit een nacht in de koelkast staan. Laat alles uitlekken op een zeef. De achtergebleven suikersiroop kun je eventueel gebruiken bij het maken van (aarbeien)ijs. Maak het cakebeslag van de andere ingrediënten. Vet een geschikte cakevorm in met boter. Giet het beslag in de vorm en doe het rabarbermengsel erbovenop. Bak de cake gaar in circa 60 minuten, in een voorverwarmde oven van 150 oC.
Eet smakelijk!!

Recept rabarbercompote

Op alle voorgaande adressen waar ik heb gewoond stond rabarber in mijn tuin. Het bijzondere is dat ik de eerste pol gekregen heb van mijn vader. Een rabarberplant kun je heel gemakkelijk scheuren, bij voorkeur in oktober. Mijn vader heeft zijn eerste pol (circa 1956) meegenomen uit de tuin van zijn ouders, bij de boerderij in Laaghalerveen.
00123
Recept: Rabarbercompote
4 tot 5 stengels rabarber
Een scheut rode wijn
Kaneel
3 tot 4 el suiker
Snijd de rabarber in kleine stukjes en kook er samen met de rode wijn en een beetje water een compote van. Voeg naar smaak een paar el suiker toe.
00124

Pijpenwroeter

00047
Het voorwerp dat in mijn bezit is en waarvan ik niet weet waar het voor gebruikt wordt, is een “pijpenwroeter”. In het boek de Zeeuwse Streekdrachten 1800-2000 staat op blz. 96 een foto van een voorwerp dat er precies op lijkt met de omschrijving “zilveren pijpenwroeter met als handgreepje een afbeelding van een schip”. Het wordt beschreven bij de mannen kleding zoals die gedragen werd in Zeeuws Vlaanderen, land van Cadzand, in de periode 1825-1850.
00121
Tot de accessoires van de “gegoede mannen” behoorde verder een zilveren horloge met ketting, signetten en sleutel. Zilveren attributen zoals een mes, tabaksdoos, sigarenpijpje en een zakdoek in de broekzak.

Definitie van een pijpenwroeter:
Staafje om pijpekoppen mee schoon te maken.

Zie ook: Woudsend korte vakantie.
Bron: De Zeeuwse streekdrachten 1800-2000, onder redactie van Jeanine Dekker

Gele Rapen

In mijn jeugd logeerden we in de herfstvakantie bij oma op de boerderij. Op het erf stond een boerenwagen vol geladen met gele knollen, bestemd als voer voor het vee.
00094
Als kind vond ik deze knolletjes lekker om op te knabbelen. Mijn oma stoofde deze knolletjes tot ze diep geel van kleur waren en zoet van smaak. Heerlijk als groente bij de maaltijd samen met stoofvlees.

Wat zou ik ze graag nog eens willen eten. Afgelopen zaterdag op de “biologische” groentemarkt in Zwolle kwam ik een zakje gele meirapen tegen.
00095
In het boek “onvergetelijke groenten” staan rapen beschreven als “soester knollen” en “boterraapjes”. De smaak van gele raapjes is afhankelijk van de grondsoort, de weersomstandigheden en de bemesting.

Recept:
500 gr raapjes
Sjalotten
Tijm
Groentebouillon
Honing
Stoof de raapjes samen met eventueel de sjalotten goudgeel in de bouillon. Op smaak brengen met de honing.

Gele Rapen

Op de Thee

Op de Thee, Keramiek Museum Leeuwarden

“Op de thee” de tentoonstelling die je op dit moment kunt bezoeken in het Keramiek museum Princessehof in Leeuwarden.
Een ontdekkingsreis naar verschillende theeculturen, China, Japan en het verre Oosten. Keramiek in de ruimste zin die te maken heeft met thee en haar geschiedenis.
Het drinken van thee begon geleidelijk aan in de 17e eeuw, en nam een grote vlucht in de 18e eeuw.
De thee werd aangevoerd door de schepen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Een lucratieve handel waar veel geld mee viel te verdienen. De thee werd verpakt in speciale theekisten die geen geur mochten afgeven aan de thee. Tussen de theebladeren werd het porselein gelegd om de kisten te verzwaren en het porselein te beschermen tegen breuk.

00092
Mijn eigen theepotje met Chinese motieven
00093

Thuis bij Marijke Meu

Dit jaar is het 250 jaar geleden dat Maria Louise van Hessen-Kassel overleden is in het stadspaleis de Princessehof. De tentoonstelling geeft een kijkje achter de schermen van haar bewogen privé leven. Bij de Friezen was ze zo populair dat ze Marijke Meu werd genoemd, tante Marijke.
Pagina uit het instructieboek voor de aan strenge regels gebonden hofhouding.
00091

Klavertje Vier

Eerder geplaatst op “Tassen die bij je passen”.

Vanmorgen vond ik in een boek dat moest worden ingevoerd, voor de bibliotheek/mediatheek een Klavertjevier. Het boek waar het om ging is “100 jaar sport” (1860-1960) van M.J. Adriani Engels uitgegeven in 1960.
Waarschijnlijk heeft het klavertjevier vele jaren in het boek gezeten. Klaver komt uit de plantenfamilie van vlinderbloemigen. Karakteristieke kenmerken zijn de driedelige bladeren.
Het klaverblad vertegenwoordigt in het christendom  het symbool van de Drie-eenheid of Drievuldigheid, Vader, Zoon en Heilige Geest. Het symbool van de klaver is ontleend aan een legende van de heilige Patricius, een missionaris die de Ieren bekeerde. Toen de heilige ondervraagd werd over het wezen van de Drie-eenheid, plukte hij als voorbeeld een klaverblad en vroeg zijn ondervragers wat hij vasthield: één blad of drie blaadjes? Zijn tegenstanders wisten daar geen antwoord op te geven. Toen zei de heilige dat wie al moeite had met een klaverblad, zeker de Drie-eenheid niet zou kunnen bevatten.
St. Patrick’s Day, op 17 maart, is de dag waarop men de Ierse beschermheilige in vele landen herdenkt.
Klavertje Vier
In de christelijke symboliek betekend het klavertjevier oorspronkelijk het kruis en de vier evangeliën. Het vinden van een klaverblad dat is samengesteld uit vier deelblaadjes zou geluk en voorspoed brengen.

Een blad voor Geloof
Een blad voor Hoop
Een blad voor Liefde
En de vierde voor Geluk

Ik heb lang gezocht naar klaver vier
Ik geef hem nu met veel plezier
Verzorg hem goed, maak hem niet stuk
Want klaver vier brengt steeds geluk

Bron:
Symboliek in kerken en kathedralen oorsprong en betekenis,
Richard Taylor, 2005
Geraadpleegd: 22-09-2011
Wikipedia

Daagse muts

Gisteren begonnen met het aanleggen van een “digitaal archief” om te gebruiken bij het genealogie programma GensDataPro. In de eerste map met familiefoto’s kwam ik twee afbeeldingen tegen van de betovergrootmoeder van mijn man.

Lammigje Witvoet
Geboren op 26 juni 1837 te Staphorst,
Overleden op 24 november 1918 te Meppel
Hendrik van Dorsten en Lammigje Witvoet
Op de eerste foto staat ze afgebeeld in haar “mooie kleding” met sieraden en knipmuts. Op de tweede foto staat ze afgebeeld staande op het ijs en draagt ze “daagse kleding”, een schort over haar rok en een “daagse” muts. Of het hier gaat om een gebreide of een gehaakt muts is niet goed te zien.
00073
De muts die ze draagt lijkt op de gehaakte knipmuts uit Drenthe.

Randje per week 2015

Eigenlijk ben ik helemaal niet zo “van het borduren” maar meer van “het haken”. Wel heb ik een grote belangstelling voor oude patronen (al langere tijd ben ik opzoek naar haakpatronen van onder meer oude (daagse)streekdrachtmutsen).

Uiteindelijk ben ik toch begonnen aan het “randje per week” 2015, weliswaar niet 20 cm, maar 10 cm breed. Alle randjes zijn afkomstig van “schoollapjes” die gemaakt werden op de lagere school als onderdeel van de lessen in “Nuttige Handwerken”. Oorspronkelijk bedoeld om te leren hoe je je linnenuitzet moest voorzien van een merkteken. In mijn bezit twee van deze rode schoollapjes, geborduurd door Elisabeth van Dorsten in 1910 en Elisabeth de Jonge in 1934.
Schoollapjes
De eerste steekjes zijn geborduurd.
Deze stekenlap wil ik graag een persoonlijk accent meegeven. Het jaartal en mijn initialen WJ krijgen een plaats tussen de randjes evenals een “bewerking” van ons familiewapen.
Borduurpatroon Familiewapen
Mijn voorouders komen uit het Noordelijke deel van Friesland. In het familiewapen dat een aantal jaren geleden ontworpen is voor mijn familie heeft het traditionele Friese “uilenbord” een belangrijke plaats.
Het uilenbord zoals het in Noord Friesland voorkomt, wordt van oudsher gebruikt om een kwetsbaar punt in de dakconstructie met een driehoekig bord te verstevigen. Het ronde gat is bedoelt als toegang voor uilen en vogels. Deze opening is in Noord Friesland afgesloten met een kruis. Een rune teken als symbool van voor- en najaar, een vraag om de zegen en bescherming bij het zaaien en oogsten. In het midden een versierde balk, die de makelaar wordt genoemd, met op de top een gesloten tulp als teken van hoop. Aan weerzijden een “knobbel”zwaan met een gebogen hals als teken van sierlijkheid. Tegelijkertijd verwijzen de zwanen naar het christelijke symbool voor naastenliefde.
Het tweede deel van ons familiewapen is afgeleid van het gemeentewapen van Zwartsluis de plaats waar ik geboren ben. Volgens de legende is het schaakbord van Zwartsluis, als gemeentewapen ontstaan nadat één van de schansen werd veroverd omdat 2 officieren zaten te schaken.
Familiewapen Jousma
Ik heb er voor gekozen om te beginnen met twee randjes die ook op de letterlap staan die Elisabeth de Jonge gemaakt heeft toen ze 9 jaar oud was. Hierna heb ik het wapen geborduurd, waarna de randjes van 2015 volgen.
Randje per week 2015