Appeljam

Een paar weken geleden kreeg ik een hoeveelheid appels uit iemands boomgaard, omdat ik niet direct tijd had om er iets mee te doen, moesten ze worden bewaard, in de berging op een koele en donkere plaats.

“Appels rijpen na de pluk nog korte of langere tijd na en worden daardoor lekkerder van smaak.
Etheen (ethyleen) een kleurloos gas dat vrijkomt tijdens het (na)rijpen zorgt er voor dat de appel allerlei rijpingsenzymen aanmaakt waaronder amylase, dit zet zetmeel in de vruchten om in suiker, ook ontstaat er een enzym die onaangename zuren neutraliseren.
“Een appeltje voor de dorst”, geeft aan dat appels in veel gevallen lang bewaard kunnen worden.”

Het zijn twee verschillende soorten appels, helaas weet ik niet om welke soorten het gaat. Een deel van de appels is mooi geel van kleur geworden hier ga ik appeljam van maken en appelcompote.

00133

Appeljam met gember

500 gr appels
500 gr suiker
1 citroen
20 gr gekonfijte gember
Gemberpoeder
1 ½ dl water

Bron: Larousse Confituren, K. Maclean.

00134

Rabarbercake

00125
Het is weer tijd voor rabarber. Vorige week bestelde ik iets bij de bakker in Balk, een heerlijk stukje cake, waarvan ik dacht dat er aardbeien in de vulling zaten. De vruchten in de cake bleken geen aardbeien te zijn maar rabarber. Heel erg lekker!

Weer thuis ging ik op zoek naar een recept voor rabarbercake. Er zijn er heel wat te vinden op het Internet, maar in heel veel recepten wordt ongelooflijk veel suiker toegevoegd. Dan maar zelf experimenteren. Tijdens mijn opleiding in de jaren zeventig heb ik les gehad in “receptenleer”, het basisrecept voor cake vergeet ik niet snel meer:
per 1 ei,
50 gr suiker,
50 gr boter,
50 gr bloem,
eventueel bakpoeder.

Ik heb het onderstaande recept gebruikt en minder suiker toegevoegd:
3 eieren
100 gr suiker,
150 gr boter,
150 gr zelfrijzendbakmeel,

Voor het rabarbermengsel:
350 tot 400 gr rabarber,
100 gr gele basterdsuiker,
1 theelepel kaneel,

Was de rabarber en snijd ze in stukjes van ongeveer 1 cm. Maak een mengsel van de rabarber, suiker en de kaneel en laat dit een nacht in de koelkast staan. Laat alles uitlekken op een zeef. De achtergebleven suikersiroop kun je eventueel gebruiken bij het maken van (aarbeien)ijs. Maak het cakebeslag van de andere ingrediënten. Vet een geschikte cakevorm in met boter. Giet het beslag in de vorm en doe het rabarbermengsel erbovenop. Bak de cake gaar in circa 60 minuten, in een voorverwarmde oven van 150 oC.
Eet smakelijk!!

Recept rabarbercompote

Op alle voorgaande adressen waar ik heb gewoond stond rabarber in mijn tuin. Het bijzondere is dat ik de eerste pol gekregen heb van mijn vader. Een rabarberplant kun je heel gemakkelijk scheuren, bij voorkeur in oktober. Mijn vader heeft zijn eerste pol (circa 1956) meegenomen uit de tuin van zijn ouders, bij de boerderij in Laaghalerveen.
00123
Recept: Rabarbercompote
4 tot 5 stengels rabarber
Een scheut rode wijn
Kaneel
3 tot 4 el suiker
Snijd de rabarber in kleine stukjes en kook er samen met de rode wijn en een beetje water een compote van. Voeg naar smaak een paar el suiker toe.
00124

Gele Rapen

In mijn jeugd logeerden we in de herfstvakantie bij oma op de boerderij. Op het erf stond een boerenwagen vol geladen met gele knollen, bestemd als voer voor het vee.
00094
Als kind vond ik deze knolletjes lekker om op te knabbelen. Mijn oma stoofde deze knolletjes tot ze diep geel van kleur waren en zoet van smaak. Heerlijk als groente bij de maaltijd samen met stoofvlees.

Wat zou ik ze graag nog eens willen eten. Afgelopen zaterdag op de “biologische” groentemarkt in Zwolle kwam ik een zakje gele meirapen tegen.
00095
In het boek “onvergetelijke groenten” staan rapen beschreven als “soester knollen” en “boterraapjes”. De smaak van gele raapjes is afhankelijk van de grondsoort, de weersomstandigheden en de bemesting.

Recept:
500 gr raapjes
Sjalotten
Tijm
Groentebouillon
Honing
Stoof de raapjes samen met eventueel de sjalotten goudgeel in de bouillon. Op smaak brengen met de honing.

Gele Rapen

Arretjescake

Auteur(s) Martine Wittop Koning
Titel Calvé-Delft’s Winterboekje
Uitgever Nederlandse Oliefabrieken Calvé Delft
Jaar 1933-1934, 1935
Druk ?
Afmeting 15 x 19,5 cm.
Inhoud Recepten van Martine Wittop Koning
Opmerking Boekje in mijn bezit.
Pagina’s 96
Trefwoord Kookboek, Recepten, Calvé Delfia, SISO 629.2

Arretjescake
Arretjescake een recept dat mijn moeder met enige regelmaat als “gebak” voor de zondag maakte. Het geheim van het recept is dat je eerst het plantaardige vet moest smelten en mengen met de ingrediënten en het daarna weer moest laten opstijven. Wat ik mij nog herinner is, dat een van de keren dat mijn moeder arretjescake maakte het beslag niet wilde opstijven, bij gebrek aan een koelkast, werd de cake buiten neergezet. De Arretjescake wordt ook wel Pletskeskoek (Limburg) of Arretjenofcake genoemd. Naar de gratis boekjes over de avonturen van Arretje Nof die men kon sparen met zegeltjes, die je kon vinden op de verpakkingen van margarine van de NOF, de Nederlandsche Oliefabriek, opgericht in 1883 te Delft. Later bekend als Calvé Delft. De boekjes werden in 1926 en 1927 geschreven en getekend door Johan Fabricius. Het originele recept staat in het “Calvé-Delft’s Winterboekje”, recepten van Martine Wittop Koning.

Recept arretje-cake:
250 gr. (1/2 tablet) Delfia of Delfrite,
5 afgestreken eetlepels cacaopoeder,
200 gr. (2 ons) suiker,
1 a 2 eieren,
200 gr. (2 ons) in stukjes gebroken biscuit (bv. “Petit-beurre” of “Maria”).
Roer de eieren met de suiker glad: voeg er dan lepel voor lepel de cacao bij met desverkiezende ~ voor de fijne smaak ~ ook een theelepel sterk koffie-extract. Smelt de Delfrite of de Delfia, voeg die bij het mengsel en blijf roeren, tot alles samen een gelijkmatig gebonden geheel vormt; roer er dan de in kleine stukjes gebroken biscuits door. Vorm, met behulp van een paar messen, de thans soepele massa op een velletje boterhampapier tot een ronde of langwerpige cake; zet die op een koele plaats, zodat het vet kan stollen en aan de taart de nodige vastheid en snijdbaarheid kan geven. Gebruik ’s zomers bij voorkeur Delfia, omdat de cake anders licht te slap zal blijven.

Gehaakte kerstbal en Kerstrecepten

Gisteravond heb ik een “hoesje” voor een kerstbal gehaakt. Het past precies om een glazen kerstbal, uit een set van 6 ballen die ik een paar jaar geleden gekocht heb bij Blokker. Er zitten ook nog lichtjes in, dus ben ik benieuwd naar het effect. Nu nog 5 andere kerstballen haken. 
Hier volgen een paar recepten die ik vandaag gemaakt heb als voorbereiding voor de kerst en de jaarwisseling.
 
Boerenjongens:
Een klein potje gevuld met rozijnen, daarna aangevuld met palinka, dan een week laten staan om de rozijnen te laten wellen. Lekker in een pudding of zelfgemaakt ijs.
 
Appelcompote:
500 gr appel in blokjes gesneden
2 el suiker
Handjevol rozijnen
Kaneel naar smaak
Het lekkerst zijn appels van een oud ras. Wanneer je die niet kunt krijgen gebruik dan een moesappel.
Spoel de appelblokjes onder de kraan en doe ze in een pan. Laat de blokjes sudderen tot ze zacht zijn. Voeg de kaneel en de rozijnen toe en doe de compote zo heet mogelijk in een glazen pot.
 
Cranberry compote:
1 zak cranberry’s
100 ml port
Sap van 1 sinaasappel
100 gr suiker (ongeveer)
Kaneel
Tijm blaadjes
1 el gembersiroop
Doe de port, de sinaasappelsap en de suiker in een pan en breng het al roerend aan de kook. Voeg de cranberry’s, kaneel, gembersiroop en de tijmblaadjes toe en laat alles sudderen tot de cranberry’s opengebarsten zijn, dan zo heet mogelijk in een glazen pot scheppen. Deze compote smaakt heerlijk bij vlees, bij een stukje kaas of bij een nagerecht.
 

Recepten en Patronen

Eigenlijk wil ik vandaag niet schrijven op de computer. Maar mijn hoofd zit zo vol ideeën, dat ik ze maar beter wel op kan schrijven. Op zoek naar een (kant)haakpatroon voor een kerstbal, kom ik heel veel leuke decoratie ideeën tegen voor de kerst. Morgen gaan we daarmee aan de slag. Op deze druilerige dag is het heerlijk om in de serre te zitten met een grote stapel kookboeken en tijdschriften. Nu is het de tijd om iets met cranberry’s te doen, maar in welk boek stond het recept voor compote nu ook al weer. Gevonden, tegelijk met een uitgeschreven recept voor een heerlijk toetje. Ook de titel met ISBN-nummer voor een puddingboek stond genoteerd.
De lekkerste English puddings
ISBN: 9783829002905
Chocolade cantuccini terrine
200 gr bittere chocolade
3 dl room
1 tlp kaneel
2 zakjes vanillesuiker
2 elp grappa (of palinka)
1 dl koude koffie
100 gr cantuccini
Bekleed 1 cakevorm van 1 liter met folie. Breek de chocolade in stukjes en smelt dit au bain marie. Klop de room lobbig met de suiker en kaneel en spatel het door de chocolade. Meng de drank door de koffie. Doop de koekjes in de koffie en leg ze op de bodem van de vorm, verdeel de helft van het room-mengsel eroverheen en herhaal dit nog een keer. Afdekken met de folie en op laten stijven.
Bron: onbekend.

Recept zelfgemaakte Ketchup

Zelfgemaakte ketchup

1 kg tomaten
2 uien
olijfolie
1 eetlepel Inmaakkruiden
1 gedroogd chilipepertje
1 dl balsamicoazijn
50 gr bruine basterdsuiker
1/2  theelepel kaneel
Zout en peper naar smaak
Snijd de tomaten in stukken, en laat ze in een klein uurtje samen met de kruiden zacht en gaar worden. Je kunt er voor kiezen om het vocht in te koken, maar ik heb het er af geschept. De tomaten met een staafmixer pureren. In een pan de olijfolie verhitten en hierin de uien fruiten. Voeg nu de gepureerde tomaten, zout, peper, kaneel, balsamicoazijn en de suiker toe en laat het inkoken tot de goede dikte van tomatenketchup. Voeg naar smaak nog extra suiker en/of balsamicoazijn toe. Doe de hete massa over in met heet water omgespoelde flessen en klaar is de tomatenpuree.
Zelfgemaakte ketchup

Pudding in de vorm

Geschreven op 5 augustus.
Een nieuw aantekenboek vol met lege bladzijden, maar dat duurt maar even voor de eerste regels zich weer aaneenrijgen tot nieuwe verhalen over van alles en nog wat. Niet iets waar iemand op zit te wachten, maar voor mij is het van belang om mijn gedachten en herinneringen op papier te zetten. Meestal zijn het maar kleine dingen die je aan iets doen denken, een bepaald liedje, een geur die je ruikt, een voorwerp van vroeger of een opmerking die iemand maakt. Vanmorgen zag ik de koperen puddingvorm staan die ik enige weken geleden gekocht heb in “Het Kleinste Winkeltje”, in Woudsend. Tussen allerlei brocante en tweedehands spullen. Ik heb een zwak voor puddingvormen, niet dat ik een “verzamelaar” ben, maar ik ben in het bezit van een kleine collectie van ongeveer 22 verschillende vormen. Vroeger thuis in mijn jeugdjaren kookte mijn moeder op zaterdag pudding (uit een pakje AJP) en bessensapsaus voor de zondag. Eigenlijk vind ik pudding (en zoetigheid) helemaal niet lekker, behalve de smaken caramel en mokka, maar die stonden thuis maar zelden op “het menu”. Een pudding gemaakt in een ouderwetse puddingvorm die mooi uit de vorm komt, die heeft wel iets. Gelukkig zijn mijn man en kinderen dol op pudding, het liefst griesmeelpudding met bitterkoekjes. Mijn kinderen hebben het recept overgenomen en maken zelf regelmatig deze pudding.
Wist u dat pudding pas in de 19eeeuw binnen het bereik van iedereen komt door de komst van gelatine, maïzena en custard. 
puddingvormen
De puddingvorm
Een zoektocht op “google” leert dat er nog genoeg puddingvormen te koop worden aangeboden o.a. op “marktplaats”. De sport is echter om ze te vinden op braderieën, vrijmarkten en rommelmarkten en dat je er niet te veel voor hoeft te betalen. Er is genoeg informatie te vinden over puddingvormen op het Internet. Zelf heb ik in de jaren tachtig het boek Verzamelen is ook een kunst, Thomas Leeflang, 1982 gekregen. Na even zoeken in de boekenkast heb ik het boek en het hoofdstuk over puddingvormen gevonden. De verzamelaarster uit dit boek begint met het noemen van het standaardwerk voor de puddingvormen verzamelaars, Pudding in al zijn Vormen, A. Jansen-van Daalen, 1980.
De betekenis van de vorm:
Hart            –        symbool van liefde
Vis              –        symbool van vruchtbaarheid
Schelp        –        symbool van kracht

Bijzondere vormen:
  • ·         De Mickey Mouse, vorm van 2 dl van Société Céramique, Maastricht 1930.
  • ·         Société Céramique, een aapje dat een banaan eet, circa 1930.
  • ·         Inhuldiging koningin Wilhelmina.
  • ·         ’t Bakerskind, puddingvorm ter gelegenheid van de geboorte van prinses Beatrix.
  • ·         Oude wedgewoodvormen.
  • ·         Regina fabriek in Gouda, puddingvormen gemaakt in diepzwart, donkerblauw, flessengroen en wit.
  • ·         Rond de eeuwwisseling door Petrus Regout en Société Céramique in Maastricht geproduceerde   puddingvormen in wit en beige/geel.
  • ·         Société Céramique, varkenskop.
  • ·         Zenith, serie groengeglazuurde dierenvormen, olifant, zwaan, duif, haan en een mus.
  • ·         Petrus Regout, liggende leeuwen in geel en wit, in vier verschillende maten (ovaal drukmerk jaartal 1883).
  • ·         In 1932 presenteerde de NV Puddingfabriek vh A.J. Polak te Groningen een glazen puddingvorm van Bruintje Beer, die via een puntensysteem bij elkaar gespaard kon worden.
  • ·         De schildpad van Société Céramique in Maastricht, vrij zeldzame vorm in 4 maten. Op het oog lijkt het een bloemmotief.
  • ·         Glazen puddingvormen
  • ·         Verschillende fruitvormen
  • ·         Diverse kindervormen uit de jaren vijftig, inhoud circa 2 dl.

Kring van verzamelaars van Puddingvormen
Kookboek: Het bereiden van Poddingen, taarten, cremes, geleien, ijs, op de beste en goedkoopste wijze, Lina Kux, 1973
Recep uit “Het Nieuwe kookboek” 1974:
Blanc-Manger (gladde roompudding)
6 dl melk
1 vanillestokje
100 gr bitterkoekjes
18 gr gelatine
75 gr suiker
1 ½ dl room
Bereiding:
De melk aan de kook brengen met het vanillestokje en de bitterkoekjes, die in een dun doekje zijn gebonden en circa 30 minuten laten trekken. Het vanillestokje en de bitterkoekjes uit de melk nemen; de melk zonodig aanvullen tot ½ l en weer aan de kook brengen. De pan van het vuur nemen en de in koud water geweekte (en goed uitgeknepen) gelatine en daarna de suiker in de melk oplossen en de ongeklopte room toevoegen. De massa onder nu en dan roeren laten afkoelen en deze zodra ze geleiachtig begint te worden in een met koud water omgespoelde puddingvorm overdoen. De pudding koud en stijf laten worden, daarna storten en garneren met gekonfijte oranjesnippers.

Recept voor Pruimenchutney

Sinds een aantal jaren wonen wij in een appartement. Op sommige momenten mis ik de tuin die we hadden bij ons vorige huis wel heel erg. Vooral de vruchten van eigen struiken en bomen. Onze tuin was niet super groot maar ik had er indertijd lang over nagedacht hoe de indeling er uit moest zien en wat voor planten en bomen er in moesten staan. Het meest mis ik de aardbeien en rabarber in het voorjaar, de rode-, zwarte- en witte bessen in de zomer, mijn kersenboom waar de vogels sneller dan ik de vruchten af konden halen, mijn fruitbomen (appel en pruim) speciaal uitgekozen om hun oude ras en in het najaar de noten van de walnotenboom. De heerlijke appelmoes, jam, limonadesiroop, chutney, enz. gemaakt van eigen fruit. 
Recept voor Pruimenchutney
Wanneer ik nu ga inmaken, maak ik alleen nog maar kleine porties tegelijk. Gisteren had ik een restje pruimen waar ik een potje chutney van gemaakt heb. Heel erg lekker bij een stukje oude kaas.

Het basis recept voor een chutney:
1 kg fruit
500 gr suiker en
5 dl wijnazijn
Ik heb het recept mijn eigen invulling gegeven, omdat ik te veel zuur niet lekker vindt.
Mijn recept:
250 gram pruimen
25 gr rozijnen
1 sjalot
100 gr suiker (waarschijnlijk kan iets minder ook wel)
1 dl witte wijn
1 scheut balsamico azijn
Haal de pitten uit de pruimen en snijd ze in parten. Kook van alle ingrediënten samen een pruimenmoes en doe dit zo heet mogelijk in een glazenpot met schroefdeksel.
Het gehaakte “jampotkleedje” is af. Wanneer ik hem nog een keer haak, dan maak ik hem kleiner en pas ik de rand iets aan.