Op de Thee

Op de Thee, Keramiek Museum Leeuwarden

“Op de thee” de tentoonstelling die je op dit moment kunt bezoeken in het Keramiek museum Princessehof in Leeuwarden.
Een ontdekkingsreis naar verschillende theeculturen, China, Japan en het verre Oosten. Keramiek in de ruimste zin die te maken heeft met thee en haar geschiedenis.
Het drinken van thee begon geleidelijk aan in de 17e eeuw, en nam een grote vlucht in de 18e eeuw.
De thee werd aangevoerd door de schepen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Een lucratieve handel waar veel geld mee viel te verdienen. De thee werd verpakt in speciale theekisten die geen geur mochten afgeven aan de thee. Tussen de theebladeren werd het porselein gelegd om de kisten te verzwaren en het porselein te beschermen tegen breuk.

00092
Mijn eigen theepotje met Chinese motieven
00093

Thuis bij Marijke Meu

Dit jaar is het 250 jaar geleden dat Maria Louise van Hessen-Kassel overleden is in het stadspaleis de Princessehof. De tentoonstelling geeft een kijkje achter de schermen van haar bewogen privé leven. Bij de Friezen was ze zo populair dat ze Marijke Meu werd genoemd, tante Marijke.
Pagina uit het instructieboek voor de aan strenge regels gebonden hofhouding.
00091

Klavertje Vier

Eerder geplaatst op “Tassen die bij je passen”.

Vanmorgen vond ik in een boek dat moest worden ingevoerd, voor de bibliotheek/mediatheek een Klavertjevier. Het boek waar het om ging is “100 jaar sport” (1860-1960) van M.J. Adriani Engels uitgegeven in 1960.
Waarschijnlijk heeft het klavertjevier vele jaren in het boek gezeten. Klaver komt uit de plantenfamilie van vlinderbloemigen. Karakteristieke kenmerken zijn de driedelige bladeren.
Het klaverblad vertegenwoordigt in het christendom  het symbool van de Drie-eenheid of Drievuldigheid, Vader, Zoon en Heilige Geest. Het symbool van de klaver is ontleend aan een legende van de heilige Patricius, een missionaris die de Ieren bekeerde. Toen de heilige ondervraagd werd over het wezen van de Drie-eenheid, plukte hij als voorbeeld een klaverblad en vroeg zijn ondervragers wat hij vasthield: één blad of drie blaadjes? Zijn tegenstanders wisten daar geen antwoord op te geven. Toen zei de heilige dat wie al moeite had met een klaverblad, zeker de Drie-eenheid niet zou kunnen bevatten.
St. Patrick’s Day, op 17 maart, is de dag waarop men de Ierse beschermheilige in vele landen herdenkt.
Klavertje Vier
In de christelijke symboliek betekend het klavertjevier oorspronkelijk het kruis en de vier evangeliën. Het vinden van een klaverblad dat is samengesteld uit vier deelblaadjes zou geluk en voorspoed brengen.

Een blad voor Geloof
Een blad voor Hoop
Een blad voor Liefde
En de vierde voor Geluk

Ik heb lang gezocht naar klaver vier
Ik geef hem nu met veel plezier
Verzorg hem goed, maak hem niet stuk
Want klaver vier brengt steeds geluk

Bron:
Symboliek in kerken en kathedralen oorsprong en betekenis,
Richard Taylor, 2005
Geraadpleegd: 22-09-2011
Wikipedia

Tientallen skeletten opgegraven in Kampen

Tijdens opgravingen in de binnenstad van Kampen, op het terrein van het oude verzorgingshuis Margaretha, zijn de afgelopen dagen meerdere skeletten opgegraven. Ze liggen op een plaats waar in de veertiende eeuw de begraafplaats was van het St. Geertruidengasthuis. Tijdens het archeologisch onderzoek zijn er ook resten gevonden van de ziekenzaal van het gasthuis, afvalkuilen en beerputten.
Archeologische opgravingen in Kampen
Bron:
Opgravingen skeletten.

Jousma is mij van mijn vaderlijke stam !

Mijn familienaam Jousma is een Friese achternaam, volgens het Meertens Instituut komt in 1947 de naam Jousma 220 keer voor en in 2007 440 keer.
Meertens Instituut, familienaam Jousma
In 1810 werd het koninkrijk Holland bij het franse keizerrijk van Napoleon Bonaparte ingelijfd. Dit had tot gevolg dat hier de Franse wetten moesten worden nageleefd. In Frankrijk was enige jaren daarvoor een wet gemaakt om een betere persoonsregistratie mogelijk te maken en werd de “Code Civil” (burgerlijk wetboek) ingevoerd. De burgerlijke stand werd ingevoerd in Nederland, registratie van geboorte, huwelijk en overlijden werd verplicht. Familienamen werden erfelijk in de vorm waarin ze werden gebruikt. In de periode tussen 1811 en 1812 werd iedereen in de gelegenheid gesteld om in het gemeentehuis officieel een familienaam aan te nemen.
Register van naamsaanneming 1811
Mijn voorvader Jan Ypes neemt in 1811 voor hem en zijn zoon de achternaam Jousma aan. De naam Jousma werd waarschijnlijk ontleend aan de boerderij waarop zij woonden, “Jousma-Sathe, onder de klokslag van Anjum”. De namen Jouswier, Jousterp, Jouswerd en Jousma-Sathe zijn allen afgeleid van de Friese mansnaam Jou. Deze voornaam was vroeger in Friesland zeer algemeen, maar komt tegenwoordig maar zelden meer voor, alleen nog in de verkleinvorm als Jouke. Kort gezegd betekend “sma” achter de Friese achternaam “zoon van”, dus betekend Jan Jousma, Jan zoon van Jou.
Van de familienaam Jousma zijn een paar familiewapens bekend. Het is echter niet zeker of een van deze wapens is toe te schrijven aan “onze” familie Jousma.
Mijn neef de heer Piet Bultsma, van Heraldisch Atelier Bultsma, heeft voor onze familie een familiewapen ontworpen.

Bron: Meertens Instituut, 29 december 2011.
http://www.meertens.knaw.nl/nfb/
Heraldisch Atelier Bultsma
http://www.wapenschilder.nl/
Eerder geplaatst op “Huizenonderzoek in de gemeente Kampen”, 29-12-2011.

Moederreeks Wijtske Jousma

Eigenlijk kan ik het niet uitstaan dat ik in mijn moederreeks de ouders van Hendrikje Hendriks niet kan vinden. Dus ben ik (opnieuw) op zoek gegaan naar aanvullende gegevens. Alhoewel voor een “echte” onderzoeker het internet niet volstaat, maar onderzoek gedaan moet worden in de Rijksarchieven, heb ik voor mijn zoektocht gebruik gemaakt van bronnen die beschikbaar zijn via het Internet. Gezien de vernoemingen in het gezin van Hendrikje Hendriks en haar partner Geert Bartels Klok, was ik er van overtuigd dat haar moeder of een van haar tante’s de naam Wijtske moest dragen. De dopen van hun kinderen vindt plaats in Beilen, waarbij als woonplaats Kloosterveen wordt vermeld. Dus ging ik in eerste instantie opzoek in de akten van de Doop,Trouw en Begraaf boeken zoals die beschikbaar zijn op www.Drenlias.nl, ik heb hier echter geen echtpaar gevonden die aan de gewenste voorwaarde (moeder met de voornaam Wijtske en vader met de voornaam Hendrik) voldeed. Ik besloot de zoektocht uit te breiden naar de website van www.tresoar.nl. Deze database bevat plaatsen die grenzen aan de gemeente Smilde waar de familie woonde. Uiteindelijk heb ik Hendrikje haar doopdatum en haar ouders gevonden in deze database. Hendrikje is geboren te Hemrik en gedoopt op 18-09-1757 te Lippenhuizen.  In haar overlijdensakte wordt ze ook Hendrikje Lieuwes genoemd.
Het is zeer waarschijnlijk dat men binnen het gebied van de turfafgravingen in Friesland en Drenthe van de ene plaats naar de andere trok en dat Geert en Hendrikje elkaar op deze manier zijn tegengekomen.
00020
Smilde vormde tot 1998 het centrale dorp van een aantal kleine dorpskernen, Hoogersmilde, Hijkersmilde, Smilde, Bovensmilde, en Kloosterveen sinds de gemeentelijke herindeling is het onderdeel van de gemeente Midden-Drenthe. De dorpen ontstonden door turfafgravingen in de Smilderveenen. Door de totstandkoming van (een deel van) de Drentsche Hoofdvaart in 1770-1780 kwam er een nieuwe opleving in de ontginning van de veenplaatsen in de Smilder-, Klooster-, en Halervenen. Een van de gevolgen van deze opleving was een snelle toename van de Smilderbevolking van 270 in 1742 tot 1321 in 1795.
Bijgevoegd is een kwartierstaat waarin de voorouders van Wijtske Geerts Klok zijn opgenomen, een van haar kinderen is vernoemd naar zijn overgrootvader Hendrik Lieuwes.
Kwartierstaat Wijtske Klok
Moederreeks

Eerder geplaatst op “Huizenonderzoek in de gemeente Kampen”, 26-02-2011.

Wijtske is mijn naam, mij bij de doop gegeven!

Mijn voornaam is Wijtske, ik ben vernoemd naar mijn grootmoeder van moeders kant, ook zij is vernoemd naar haar grootmoeder van moeders kant. Wijtske (Wietske, Wytske) is een Nederlandse meisjesnaam. Wat betekent de naam Wietske nu eigenlijk? Volgens het Meertens instituut is de grondvorm Wide.
Verkorte vorm van namen met de Germaanse stam Wîg (strijd), Widu (woud, bos) of Wîdha (wijd, ver).
Staistieken:
2006 werden in Nederland 17 meisjes met de naam Wietske geboren.
2007 werden in Nederland 12 meisjes met de naam Wietske geboren.
2008 werden in Nederland 16 meisjes met de naam Wietske geboren.
2009 werden in Nederland 09 meisjes met de naam Wietske geboren.

Moederreeks van jongste- naar oudste generatie:
00017

00018
De doop van Hendrikje Hendriks is lastig te achterhalen, er zijn in de database van Drenlias twee ouderparen die in aanmerking komen.
Hendrik Hendriks gehuwd met Elisabeth Berents, doop van een dochter Hendrikje op 26-12-1756 te Beilen en
Hendrik Jans gehuwd met Willemtje Jans, doop van een dochter Hendrikje op 25-12-1763 te Beilen, geboren te Hijken.

Eerder geplaatst op “Huizenonderzoek in de gemeente Kampen” 5 maart 2010.

Vikingen

Vandaag ben ik naar de overzichtstentoonstelling, Vikingen!, in het Drents Museum te Assen geweest. Deze reizende expositie is samengesteld door het Nationaal Museum van Oudheden in Stockholm.
Op Viking gaan, of Vikingen, waren een groep personen die behoorden tot de Noormannen, een noordelijke tak van de Germanen die oorspronkelijk woonden in Scandinavië.. Naast op Viking gaan,  hielden de vrije mannen (dus niet de slaven en horigen) zich bezig met landbouw en ambacht; daarnaast waren ze ondermeer bestuurder en rechter. Door overbevolking en voedseltekorten ging men op zoek naar andere gebieden, wat gepaard ging met handel, veroveringen en plunderingen. De Vikingen zijn bij ons het meest bekend om hun plundertochten, maar tegelijkertijd waren ze ook ontdekkingsreizigers, kolonisten, ambachtslieden, handelaars en scheepsbouwers. De vrouwen hadden hun eigen rol, maar waren binnen die rolverdeling in grote mate zelfstandig en hadden als zodanig ook eigen rechten.
Vikingbrood
Bij de tentoonstelling lag een recept voor het op “Vikingwijze” bakken van brood; dit recept wil ik u niet onthouden en voeg ik als bijlage toe.
 
 
 
 
 
 





 
 
De tentoonstelling wil doormiddel van zes verschillende thema,s meer inzicht geven over wie de Vikingen nu werkelijk waren, hun dagelijks leven, hun vaardigheden en hun rituelen.

Einde van de vorstperiode

Jammer dat het vandaag de laatste dag is dat we voorlopig nog kunnen schaatsen. Ik heb in ieder geval op het ijs gestaan. Schaatsen is helaas niet meer mogelijk. Ik ben bang om te vallen, vooral nadat “ze” (lees: röntgen, MRI-scan, neuroloog en neurochirurg) vorig jaar (na drie keer vallen) een scheurtje hebben ontdekt in de plaat met schroeven die mijn rug in zijn verband moet houden.  Een Elfstedentocht zit er dus zo wie zo niet in voor mij, maar “De IJsbaan” voor de deur, op de gracht in het Stadspark is net zo mooi! Het is zelfs zo populair dat de afgelopen week kinderen van diverse basisscholen met de bus naar het ijs kwamen om schaatswedstrijden te houden. Uit “de oude doos” nog een foto van een schaatswedstrijd gehouden in circa 1910 te Meppel. Op deze foto zijn de betovergrootouders en hun nakomelingen te zien, van mijn echtgenoot.

 

Langs het ontstaan van Koninklijke Schuttevaer

In 2009 is ter gelegenheid van het 160-jarig bestaan van schippersvereniging “Koninklijke Schuttevaer” door de afdelingen Zwartewater (Meppel, Zwartsluis en Hasselt) en IJsseldelta (Zwolle en Kampen) een fotoboek samengesteld waarin verleden en heden uit deze plaatsen met elkaar zijn verbonden.

“Denkbeeldig ‘varen’ wij langs deze plaatsen. De titel ‘Langs het ontstaan van Koninklijke Schuttevaer’ sluit hierbij passend aan. In dit fotoboek is tegelijk een deel van een uniek historisch gedicht opgenomen. Wij worden bij het zien van de foto’s van Meppel, Zwartsluis, Hasselt, Zwolle en Kampen herinnerd aan de landschappelijke ligging aan het water. Er is gekozen voor zo’n tien fraaie foto’s van elke plaats met een korte omschrijving van de locatie. Een lastige keuze, want er is veel fraai historisch fotomateriaal. Al kijkend ziet u hoe boeiend en gevarieerd verleden en heden van deze steden/dorpen zijn. Iedereen kan op deze manier haar eigen herinneringen herbeleven.” 1)
Wanneer onder de lezers van deze webpost mensen zijn die belangstelling hebben voor dit boekje dan kunnen ze hierover contact met mij opnemen. Er zijn nog enkele exemplaren beschikbaar.
00098
In het boekje is ook een foto opgenomen van de lidmaatschapskaart van Andries van Dorsten de overgrootvader van mijn man. Onderstaand een foto van hem en zijn gezin aan boord van de Paul Kruger II.
“De foto is gemaakt op de Stoombootkade. Op de achtergrond zien we het pand dat later de (kruidenierswinkel)winkel van Hartkamp was (hier staat nu de Aldi) en helemaal rechts zien we nog een stukje van de slagerij op de hoek Stoombootkade-Brouwersstraat (laatst van Lippinkhof). Het huis links waarvan nog een gedeelte te zien is, staat nog steeds op de hoek van het Bleekerseiland aan het water. Als hier Andries van Dorsten met Elisabeth Pape en vier van hun kinderen opstaan  en de jongste (Jacob, geboren 15-09-1902) niet ouder dan een jaar zal zijn, moet deze foto gemaakt zijn in 1903.” 2)
 
  1.  Citaat J.A. Visscher en R. Huls, 2009, Woord vooraf, pagina 6.
  2. Bron: de heer W. Ponne, e-mail 17-03-2009.

Van Dokkum naar Wijns

Van Dokkum naar Wijns
Vrijdag 26 augustus wandelen we s’morgens door het centrum van Dokkum. Op het gemeentehuis/Kantongerecht staat een beeld van vrouwe Justitia zonder blinddoek. Dit is bijzonder omdat zij meestal geblinddoekt wordt weergegeven. Het beeld werd in 1835 gemaakt door Jacob Lous. Vrouwe Justitia is van oorsprong een Romeinse godin en staat voor de personificatie van het recht. Zij wordt meestal afgebeeld als een geblinddoekte figuur en is vaak te vinden op gerechtsgebouwen.
Het zwaard: staat voor het uitgesproken vonnis.
De blinddoek: staat voor rechtspraak zonder aanzien des persoons.
De weegschaal: stelt de afweging van de bewijzen en getuigenissen voor.
s’Middags bezoeken we de Bonifatiuskapel, die helaas gesloten is.
Zaterdag 27 augustus gaan we naar het Admiraliteitshuis, het museum laat 2000 jaar cultuur en geschiedenis van Noordoost Friesland zien. In een voormalig pakhuis van rond 1800 is een permanente tentoonstelling over Bonifatius (circa 672-754) te zien. Bonifatus is geboren in Engeland en was een van de belangrijkste kerkhervormers van zijn tijd. In het jaar 716 kwam hij voor de eerste keer naar Friesland en wilde de bewoners bekeren tot het christendom. Deze eerste zendingsreis was een mislukking. Bonifatius gaf de moed niet op om ook de Friezen tot het christendom te bekeren. In 754 kwam hij met zijn gevolg opnieuw naar Friesland. Hij belegde een grote bijeenkomst te Dokkum, maar inplaats van zijn bekeerlingen te ontmoeten, werd hij overvallen door een groep gewapende Friezen. Op 5 juni 754 werd hij gedood, “Bonifatius bij Dokkum vermoord”
Na ons bezoek aan het Admiraliteitshuis lopen we, door de regen, naar de Grote of Sint-Martinuskerk. Op het moment dat we binnen komen wordt het orgel bespeeld. Om 15.00 uur geeft schilder Jan Kooistra uitleg over zijn 7 schilderijen die gebaseerd zijn op het scheppingsverhaal, “Een cadeau voor God”.

Als laatste wandelen we naar de neogotische Sint-Bonifatiuskerk, gebouwd in 1871 naar een ontwerp van Pierre Cuypers. Als architect vooral bekend door zijn ontwerp van het Rijksmuseum en kasteel de Haar. Wat mij vooral opvalt zijn de prachtige gebrandschilderde ramen. Hierin herken je duidelijk de tijd waarin ze zijn gemaakt (1904). Tot besluit van deze laatste dag in Dokkum gaan we dineren in “Eethuis De Koffiebranderij”. Dit restaurant kan ik u aanbevelen. Wij hebben een hele leuke avond gehad en heel erg lekker gegeten.

 
Zondagmorgen 28 augustus vertrekken we uit Dokkum, over de Dokkumer Ee, richting Leeuwarden. Onderweg maak ik foto’s van leuke momenten tijdens het varen. We varen langs Birdaard, Bartlehiem vooral bekend dankzij de Elfstedentocht. We overnachten aan een steiger net buiten Wijns. Een dorp dat in 949 al wordt genoemd. In de regio is Wijns vooral bekend om zijn fiets- en voetveer “de Wynser Oerset” en het daarbij gelegen eetcafe. Wij bekijken de kerk (NH) van Wijns, die dateert uit ca. 1200, oorspronkelijk gewijd aan St. Vitus.