Streekdrachtmutsen

Oktober 2015, bezoek aan het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen, Hand van de Maakster, Merk- en Stoplappen, Schepenhal en de tentoonstelling Reis rondom de Zuiderzee.
Tijdens mijn rondwandeling door het museum heb ik in de verschillende tentoonstellingsruimtes, foto’s gemaakt van streekdrachtmutsen. Ik laat u mee genieten,
00029

00030

00031

00032

Merktekens op linnengoed

Afbeelding

00049

Vroeger hoorde handwerken bij het dagelijks leven van meisjes en jonge vrouwen, ze begonnen al vroeg met het samenstellen van hun uitzet en elk stuk werd voorzien van een eigen merkteken. Bovenstaande advertentie geeft aan hoe belangrijk een merkteken in de kleding kon zijn. Vermiste schippers en zeelui konden worden geïdentificeerd aan de hand van hun gemerkte linnengoed.

Bron:
Zuiderzeemuseum Enkhuizen.
www.delpher.nl : Advertentie Algemeen Handelsblad, 18-01-1849.

Handwerktentoonstelling Zuiderzeemuseum

“Hand van de Maakster” is een tentoonstelling in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen, te bezoeken van 22 mei tot 25 oktober 2015.
Het geeft een beeld van handwerkstukken, haar maaksters en de gebruikte technieken.
Een boeiende tentoonstelling waar je kunt kennismaken met allerlei vaardigheden, breien, haken, kantklossen, uit verleden en heden.
Daarnaast presenteert het museum een collectie van ruim tachtig merk- en stoplappen gemaakt in steden en dorpen rond de Zuiderzee.
00045

00046

00047

00048

Brocante en Skûtsjes

Vorige week hebben we genoten van een korte vakantie.
Varen met een sloep, zwerftocht over het Gaastmeer en de Brekken. Een bezoek aan Oudega, “sneupen” in een winkeltje en dan twee mooie oude puddingvormen vinden.00131
Onderweg met onze valkvlet van “de Kuilart” naar Woudsend konden we niet verder varen omdat er een wedstrijd van het Skûtsjesilen gevaren werd op de Fluessen bij Elahuizen. Winnaar van de dag is het skûtsje van Joure.

00128       000129

Pijpenwroeter

00047
Het voorwerp dat in mijn bezit is en waarvan ik niet weet waar het voor gebruikt wordt, is een “pijpenwroeter”. In het boek de Zeeuwse Streekdrachten 1800-2000 staat op blz. 96 een foto van een voorwerp dat er precies op lijkt met de omschrijving “zilveren pijpenwroeter met als handgreepje een afbeelding van een schip”. Het wordt beschreven bij de mannen kleding zoals die gedragen werd in Zeeuws Vlaanderen, land van Cadzand, in de periode 1825-1850.
00121
Tot de accessoires van de “gegoede mannen” behoorde verder een zilveren horloge met ketting, signetten en sleutel. Zilveren attributen zoals een mes, tabaksdoos, sigarenpijpje en een zakdoek in de broekzak.

Definitie van een pijpenwroeter:
Staafje om pijpekoppen mee schoon te maken.

Zie ook: Woudsend korte vakantie.
Bron: De Zeeuwse streekdrachten 1800-2000, onder redactie van Jeanine Dekker

Gele Rapen

In mijn jeugd logeerden we in de herfstvakantie bij oma op de boerderij. Op het erf stond een boerenwagen vol geladen met gele knollen, bestemd als voer voor het vee.
00094
Als kind vond ik deze knolletjes lekker om op te knabbelen. Mijn oma stoofde deze knolletjes tot ze diep geel van kleur waren en zoet van smaak. Heerlijk als groente bij de maaltijd samen met stoofvlees.

Wat zou ik ze graag nog eens willen eten. Afgelopen zaterdag op de “biologische” groentemarkt in Zwolle kwam ik een zakje gele meirapen tegen.
00095
In het boek “onvergetelijke groenten” staan rapen beschreven als “soester knollen” en “boterraapjes”. De smaak van gele raapjes is afhankelijk van de grondsoort, de weersomstandigheden en de bemesting.

Recept:
500 gr raapjes
Sjalotten
Tijm
Groentebouillon
Honing
Stoof de raapjes samen met eventueel de sjalotten goudgeel in de bouillon. Op smaak brengen met de honing.

Gele Rapen

Klavertje Vier

Eerder geplaatst op “Tassen die bij je passen”.

Vanmorgen vond ik in een boek dat moest worden ingevoerd, voor de bibliotheek/mediatheek een Klavertjevier. Het boek waar het om ging is “100 jaar sport” (1860-1960) van M.J. Adriani Engels uitgegeven in 1960.
Waarschijnlijk heeft het klavertjevier vele jaren in het boek gezeten. Klaver komt uit de plantenfamilie van vlinderbloemigen. Karakteristieke kenmerken zijn de driedelige bladeren.
Het klaverblad vertegenwoordigt in het christendom  het symbool van de Drie-eenheid of Drievuldigheid, Vader, Zoon en Heilige Geest. Het symbool van de klaver is ontleend aan een legende van de heilige Patricius, een missionaris die de Ieren bekeerde. Toen de heilige ondervraagd werd over het wezen van de Drie-eenheid, plukte hij als voorbeeld een klaverblad en vroeg zijn ondervragers wat hij vasthield: één blad of drie blaadjes? Zijn tegenstanders wisten daar geen antwoord op te geven. Toen zei de heilige dat wie al moeite had met een klaverblad, zeker de Drie-eenheid niet zou kunnen bevatten.
St. Patrick’s Day, op 17 maart, is de dag waarop men de Ierse beschermheilige in vele landen herdenkt.
Klavertje Vier
In de christelijke symboliek betekend het klavertjevier oorspronkelijk het kruis en de vier evangeliën. Het vinden van een klaverblad dat is samengesteld uit vier deelblaadjes zou geluk en voorspoed brengen.

Een blad voor Geloof
Een blad voor Hoop
Een blad voor Liefde
En de vierde voor Geluk

Ik heb lang gezocht naar klaver vier
Ik geef hem nu met veel plezier
Verzorg hem goed, maak hem niet stuk
Want klaver vier brengt steeds geluk

Bron:
Symboliek in kerken en kathedralen oorsprong en betekenis,
Richard Taylor, 2005
Geraadpleegd: 22-09-2011
Wikipedia

Daagse muts

Gisteren begonnen met het aanleggen van een “digitaal archief” om te gebruiken bij het genealogie programma GensDataPro. In de eerste map met familiefoto’s kwam ik twee afbeeldingen tegen van de betovergrootmoeder van mijn man.

Lammigje Witvoet
Geboren op 26 juni 1837 te Staphorst,
Overleden op 24 november 1918 te Meppel
Hendrik van Dorsten en Lammigje Witvoet
Op de eerste foto staat ze afgebeeld in haar “mooie kleding” met sieraden en knipmuts. Op de tweede foto staat ze afgebeeld staande op het ijs en draagt ze “daagse kleding”, een schort over haar rok en een “daagse” muts. Of het hier gaat om een gebreide of een gehaakt muts is niet goed te zien.
00073
De muts die ze draagt lijkt op de gehaakte knipmuts uit Drenthe.

Randje per week 2015

Eigenlijk ben ik helemaal niet zo “van het borduren” maar meer van “het haken”. Wel heb ik een grote belangstelling voor oude patronen (al langere tijd ben ik opzoek naar haakpatronen van onder meer oude (daagse)streekdrachtmutsen).

Uiteindelijk ben ik toch begonnen aan het “randje per week” 2015, weliswaar niet 20 cm, maar 10 cm breed. Alle randjes zijn afkomstig van “schoollapjes” die gemaakt werden op de lagere school als onderdeel van de lessen in “Nuttige Handwerken”. Oorspronkelijk bedoeld om te leren hoe je je linnenuitzet moest voorzien van een merkteken. In mijn bezit twee van deze rode schoollapjes, geborduurd door Elisabeth van Dorsten in 1910 en Elisabeth de Jonge in 1934.
Schoollapjes
De eerste steekjes zijn geborduurd.
Deze stekenlap wil ik graag een persoonlijk accent meegeven. Het jaartal en mijn initialen WJ krijgen een plaats tussen de randjes evenals een “bewerking” van ons familiewapen.
Borduurpatroon Familiewapen
Mijn voorouders komen uit het Noordelijke deel van Friesland. In het familiewapen dat een aantal jaren geleden ontworpen is voor mijn familie heeft het traditionele Friese “uilenbord” een belangrijke plaats.
Het uilenbord zoals het in Noord Friesland voorkomt, wordt van oudsher gebruikt om een kwetsbaar punt in de dakconstructie met een driehoekig bord te verstevigen. Het ronde gat is bedoelt als toegang voor uilen en vogels. Deze opening is in Noord Friesland afgesloten met een kruis. Een rune teken als symbool van voor- en najaar, een vraag om de zegen en bescherming bij het zaaien en oogsten. In het midden een versierde balk, die de makelaar wordt genoemd, met op de top een gesloten tulp als teken van hoop. Aan weerzijden een “knobbel”zwaan met een gebogen hals als teken van sierlijkheid. Tegelijkertijd verwijzen de zwanen naar het christelijke symbool voor naastenliefde.
Het tweede deel van ons familiewapen is afgeleid van het gemeentewapen van Zwartsluis de plaats waar ik geboren ben. Volgens de legende is het schaakbord van Zwartsluis, als gemeentewapen ontstaan nadat één van de schansen werd veroverd omdat 2 officieren zaten te schaken.
Familiewapen Jousma
Ik heb er voor gekozen om te beginnen met twee randjes die ook op de letterlap staan die Elisabeth de Jonge gemaakt heeft toen ze 9 jaar oud was. Hierna heb ik het wapen geborduurd, waarna de randjes van 2015 volgen.
Randje per week 2015